۱۰:۱۱:۰۴ - سه شنبه ۱۸ مهر ۱۳۹۶
داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب
(یادداشت)
پست؛ از دیروز تا امروز
آذردخت شرفی کارشناس اداره ارتباطات روابط عمومی در مطلبی که در مجله  دانستنیهای روزنامه “همشهری” منتشر گردیده به بررسی تاریخچه پست از پیدایش تا تکامل پرداخته است.

وی در این مطلب نوشت:
ایرانیان اولین کسانی بودند که از پیامرسانهای سواره برای حمل مراسلات پستی استفاده میکردند. داریوش یکم که بر قلمرو وسیعی حکومت میکرد، مجبور بود با فرمانداران خود در ایالات مختلف، تبادل اطلاعات منظمی داشته باشد و از این رو باید سیستمی ایجاد میکرد تا بتواند این کار را سریعتر و دقیقتر انجام بدهد. این سیستم که به چاپار معروف شد، جد اداره پستهای امروزی است.
برای ایجاد چاپار، کارشناسان دربار داریوش، مسافتی را که یک سوارکار میتوانست روزانه طی کند محاسبه کردند و سپس ایستگاههای امدادی مجهز به چند اسب تازه نفس، نیروهای آماده به کار، غذا، جای خواب و… در شاهراههای اصلی کشور احداث کردند تا وقتی پیک از راه میرسد بتواند استراحت کند و غذایی بخورد. برای سرعت بخشی به رساندن محمولهها، وجود جادههای خوب، امری ضروری بود. پس راهشاهی که ۲۶۹۹ کیلومتر طول داشت ساخته شد. این راه سارد  اقامتگاه شاه در لیدیه را به پایتخت شوش وصل میکرد و از مدیترانه تا خلیجفارس امتداد داشت. این جاده دارای ۱۱۱ ایستگاه امدادی بود و یکصد روز طول میکشید تا یک کاروان آن را بپیماید. درحالیکه پیکهای پادشاه همین مسیر را در عرض شش تا هشت روز طی میکردند.
 پست هخامنشی چطور کار می‌کرد؟
هرودت مورخ یونان باستان شرح مفصل و واضحی از قدیمیترین سرویس پست رله (ایستگاهی) جهان (تحویل نامه یا مرسوله ازشخصی به شخص دیگر و ادامه عمل تا رسیدن به مقصد نهایی) بیان داشته است. او میگوید که هیچ روشی سریعتر از طریقه ارسال پیامها که توسط پارسیان کشف شده بود، وجود نداشت و آن بدین صورت بود که پارسیان ایستگاههای مختلفی را در نظر گرفته ودر آن افراد سوار کار با اسب منتظر رسیدن پیام بودند و فواصل ایستگاهها را طوری در نظر گرفته بودند که از نظر زمانی آنها یک روز با یکدیگر فاصله داشتند. ضمنا ایستگاههای مخصوصی برای مواقع برف و باران و سرما به منظور ارسال پیام در نظر گرفته شده بود. او میگوید نه برف، نه سرما، نه باران و نه تاریکی شب، مانع ارسال پیام نمیشد.
اولین پیک وارده پیام و بستهها را تحویل دومین نفر میداد که او نیز بهطریق اولی تحویل سوارکار بعدی میداد و کار ادامه مییافت تا اینکه پیامها به مقصد میرسیدند. در زبان پارسی باستان این روند تکرار یا رله ها به عنوان «انکاریون» شناخته میشدند. این روند در طول تاریخ ایران در هر دوره از سلسلههای پادشاهی ادامه یافت و در بعضی از مواقع بهتر و در پارههایی از زمان دچار رکود شد. تا اینکه پست به دوره قاجار رسید.
پست قجری
امیرکبیر در سالهای اول صدارت خود همراه با سایر اصلاحاتی که در همه زمینههای سیاسی اجتماعی و مالی و قضایی مملکت به عمل آورد، چون به کسب اخبار ایالات و ولایات اهمیت بسیار قائل بود، برای ایجاد پست و چاپارخانه نیز دستوراتی صادر کرد و به این ترتیب ایجاد پست منظم برای عموم مردم و وضع مقررات قانونی برای آنها و سایر اصلاحات او یادگار و نتیجه فکر این وزیر با تدبیر است. امیرکبیر مسوولیت چاپارخانه را به میرزا شفیعخان چاپارچیباشی واگذار کرده بود که بعد از وی سالهای سال به این سمت مشغول بود و گردش کار چاپارخانه با در نظرگرفتن زمان و وسیله موجود بسیار سریع و مرتب بود. در سال ۱۲۹۰ ناصرالدینشاه همراه جمعی راهی اروپا شد و او در کشور اتریش از پادشاه وقت آن کشور درخواست مستشار برای اداره امور پست کرد و شخصی که از کارمندان عالی رتبه آن کشور بود، بهنام گوستاوریه برای پایه ریزی پست جدید ایران انتخاب و اعزام شد و بلافاصله اقدامات خود را شروع کرد که یکی از مهمترین کارهایی که انجام داد، تهیه نظام نامه ای برای پست ایران بود.
او جهت الحاق ایران به اتحادیه جهانی پست، کوشش زیادی کرد که بالاخره  بعد از مکاتبات بسیار، ایران در سال ۱۸۷۷ میلادی به عضویت اتحادیه پستی پذیرفته شد و در همان سال خدمت گوستاوریه در ایران پایان پذیرفت.
تشکیل وزارت پست
بنا به فرمان ناصرالدینشاه اداره پست در سال ۱۲۹۷ به وزارت پست تبدیل و اداره آن به میرزاعلیخان امینالملک واگذار شد. او نخستین وزیر پست است که برای ادارات تابعه ساعت کار معین کرد و برای کارکنان حقوق باز نشستگی  برقرار کرد. در زمان وزارت او پست هفتهای ۴روز و روزی ۴ ساعت کار میکرد و به خاطر اقدامات او اداره پست نزد مردم اهمیت و موقعیت خاصی پیدا کرد و در اغلب ایالات و ولایات نامههای پستی و مکاتبات دولتی مرتبا مبادله میشد و حتی نامههای خارجی نیز به گیرندگان آن در گوشه و کنار مملکت تحویل داده میشد.
پست در تمدنهای مختلف
پست هخامنشی
پست در سازمان چاپاری هخامنشی «آنگارا» نام داشت. کلمه مزبور در زبان پهلوی به معنی بیگاری و کار اجباری است. شاید به این خاطر از این کلمه برای چاپار استفاده میشد که مردم آن زمان موظف بودند که خواه و ناخواه تمامی وسایلی که اداره پست چاپاری به آن نیاز و احتیاج داشت را بیدرنگ و بلاعوض در اختیار چاپارخانه بگذارند و با هرگونه فداکاری که لازم و ضروری باشد اداره چاپاری را دائر نگه دارند.
پست یونانی
یونانیان کلمه «آنگارا» را در پستهای محدود خود پذیرفتد، لیکن در ارتباطات داخلی خویش کلمه «آنگلوس» را بهکار میبردند که از کلمه آنگ به معنی فرشته که پیامرسان خدایان است، گرفته شده.
پست اعراب
اعراب، چاپار را «برید» میخواندند که از کلمه «بردن» فارسی گرفته شده که میگویند بر گرفته از فعل «بریدن» است زیرا که بخشی از دم چارپایان را برای نشان میبریدند. لغت برید در زبان لاتین به صورت «وردوس»  به معنی چاپار و اسب چاپاری درآمده و در زبان فرانسوی به صورت «باردوت» به معنی اسب به کار رفت.
پست رومی
کلمه آنگارا به زبان لاتین هم وارد شد و به معنی قاصد و پیام بر بهکار برده شد، اما رومیان آنرا به «آنگاریا» تبدیل کردند.
پست مغولی
مغولها به دیوان برید «یام» میگفتند و کلمات یام،یامچی، یامخانه از اصطلاحات آنزمان است. یام کلمهای است از ریشه ترکی «چاپاغان» که به معنی «تندرو» میباشد در فرهنگ دال «تاتاری»، چاپارخانه ایستگاه پیکها (ایستگاهی که در آن اسبان خسته را با اسبان تازه نفس عوض کنند) است.
پست امروزی
کلمه پست اگرچه قدیمی است لیکن به معنی مصطلح امروزی تا حدی تازه و جوان است. این کلمه نخست در فرانسه به کار برده شد. مارکوپولو نیز در قرن سیزدهم میلادی آن را به همین معنی استعمال کرده و چاپاری امپراتوری چین را «پست» خوانده است.
پست چطور به غرب رفت؟
با حمله اسکندر و انقراض سلسله هخامنشیان، سیستم پستی ایران باستان به مناطق دیگر هم رسید. یاران اسکندر با مشاهده این چنین تشکیلات گسترده اطلاعاتی آن را همراه خود به جامعه آنروز یونان بردند و سپس در اروپا تا اوایل قرن ۱۲ میلادی ازآن استفاده کردند.نخستین اداره غیر رسمی پست عمومی در قرن ۱۲ پس از تاسیس دانشگاه بلونیا در ایتالیا بهوجود آمد. نیم قرن بعد، دانشگاه پاریس با اقدام مشابه، این عمل رابرای رساندن نامههای دانشجویان خود تکرار کرد و توسط شاه فرانسه  پست دانشگاه به رسمیت شناخته شد. درسال ۱۵۹۱در انگلستان الیزابت اول پست را ملی اعلام کرد و در سال ۱۶۳۶ لویی دوازدهم، اداره پست عمومی را در پاریس تاسیس کرد.
 با توسعه پست در قرنهای ۱۶ تا ۱۸ که مبادلات بین دول مختلف صورت میگرفت؛نبود تعرفه واحد، بزرگترین مشکل بود تا اینکه در سال ۱۸۴۰ رونالد هیل با پیشنهاد چاپ اوراق بهادار کوچک و الصاق آن روی نامهها و مرسولات مبنای انتشار اولین تمبر دنیا در انگلستان را بنا نهاد. سپس در سال ۱۸۷۴ به منظور تبادل سریعتر و راحتتر مرسولات پستی در اروپا ۲۲ کشور اروپایی و آمریکایی در شهر برن سوئیس با توافق یکدیگر اتحادیه پست بین الملل را تاسیس کردند. در سال ۱۸۷۸ اتحادیه جهانی پست (UPUUNION POST UNIVERSAL)  به جای «اتحادیه پست بین الملل» تشکیل شد.
سازماندهندگان اتحادیه جهانی پست از طرح و تشکیلات اتحادیه تلگراف جهانی (که در سال ۱۸۶۸ در شهر وین اتریش و در سالهای ۱۸۷۱ و۱۸۷۲ کنفرانسهایی در شهر برن تشکیل داده بودند) الهام گرفته و اولین کنگره پستی را به ریاست اورژان بورل مشاور فدرال و رئیس اداره پست سوئیس تشکیل دادند. برای تشکیل این کنفرانس طرحی از طرف اداره پست آلمان بهعنوان پایه و اساس مذاکرات مورد قبول قرار گرفت و طی ۱۴ جلسه، نمایندگان در مورد انعقاد قراردادی به توافق رسیدند که روز ۹ اکتبر ۱۸۷۴ به امضا رسید.
به همین مناسبت روز ۱۷ مهرماه بهنام روز جهانی پست در تمام کشورها جشن گرفته میشود. بعد از جنگ جهانی دوم اتحادیه جهانی پست به صورت یکی از سازمانهای تخصصی وابسته به سازمان ملل متحد درآمد.

داغ کن - کلوب دات کام Balatarin اشتراک گذاری در فیس بوک تویت کردن این مطلب
تصویری